Βασικός εξοπλισμός και υλικά στεφανιογραφίας
Εικονογραφημένη λίστα για νέους νοσηλευτές.
Επίπεδο: Βασικό → αρχάριο
Στόχος: Η αναγνώριση των βασικών υλικών και η κατανόηση της χρήσης τους στη διαγνωστική εξέταση.
Εξοπλισμός αίθουσας
Ελέγχουμε λειτουργία και ετοιμότητα πριν υποδεχτούμε τον ασθενή.
01 Αγγειογραφικό σύστημα
Ακτινοσκόπηση και καταγραφή εικόνων των στεφανιαίων με σκιαγραφικό. Περιλαμβάνει λυχνία, ανιχνευτή, εξεταστική τράπεζα και οθόνες.
Νοσηλευτική προσοχή: Διατηρούμε ελεύθερη τη διαδρομή του C-arm και προστατεύουμε καλώδια, γραμμές και αποστειρωμένο πεδίο. Η λυχνία βρίσκεται κάτω από την τράπεζα, όπου η σκεδαζόμενη ακτινοβολία είναι μεγαλύτερη.
02 Monitor και αιμοδυναμική καταγραφή
Συνεχής παρακολούθηση ΗΚΓ, αρτηριακής πίεσης και SpO₂. Το σύστημα καταγράφει επίσης τις επεμβατικές πιέσεις.
Νοσηλευτική προσοχή: Ελέγχουμε ηλεκτρόδια, αισθητήρες, κυματομορφές και όρια συναγερμών πριν από την έναρξη.
03 Μέσα ακτινοπροστασίας
Προστατευτική ποδιά, κολάρο θυρεοειδούς, προστατευτικά γυαλιά, ατομικό δοσίμετρο, αναρτημένη οθόνη μολυβδυάλου και ποδιά τραπεζιού.
Νοσηλευτική προσοχή: Ελέγχουμε ακεραιότητα και σωστή χρήση. Περιορίζουμε χρόνο έκθεσης και χρησιμοποιούμε απόσταση και θωράκιση (αρχή ALARA).
04 Εξοπλισμός επείγουσας υποστήριξης
Απινιδωτής με δυνατότητα εξωτερικής βηματοδότησης, τροχήλατο αναζωογόνησης, οξυγόνο, αναρρόφηση και ασκός αερισμού.
Νοσηλευτική προσοχή: Ελέγχουμε λειτουργία και διαθεσιμότητα φαρμάκων και υλικών αεραγωγού. Οξυγόνο χορηγείται όταν ενδείκνυται.
Πρωτότυπες σχηματικές εικόνες, όχι υπό κλίμακα.
Η εκπαίδευση συμπληρώνεται με αναγνώριση πραγματικών υλικών και εποπτευόμενη πρακτική.
Αποστειρωμένο τραπέζι
Προετοιμάζουμε τα βασικά υλικά με άσηπτη τεχνική.
05 Αποστειρωμένο σετ και ιματισμός
Χειρουργικά πεδία, μπλούζες, γάντια, γάζες, δοχεία και κατάλληλα αποστειρωμένα καλύμματα οργανώνουν το τραπέζι.
Νοσηλευτική προσοχή: Ελέγχουμε λήξη, ακεραιότητα και ένδειξη αποστείρωσης. Ανοίγουμε άσηπτα μόνο όσα χρειάζονται.
06 Αντισηπτικό δέρματος
Εγκεκριμένο αντισηπτικό για την περιοχή προσπέλασης (συχνά χλωρεξιδίνη σε αλκοολούχο διάλυμα), σύμφωνα με το πρωτόκολλο και τις αντενδείξεις του ασθενούς.
Νοσηλευτική προσοχή: Τηρούμε χρόνο επαφής και πλήρη ξήρανση σύμφωνα με τις οδηγίες του προϊόντος, πριν από την κάλυψη.
07 Τοπικό αναισθητικό
Συνήθως λιδοκαΐνη, με κατάλληλη σύριγγα και βελόνα, για τοπική αναισθησία στο σημείο παρακέντησης.
Νοσηλευτική προσοχή: Επιβεβαιώνουμε φάρμακο, συγκέντρωση, αλλεργίες και ιατρική εντολή. Επισημαίνουμε αμέσως τη σύριγγα.
08 Σύριγγες και φλεβική γραμμή
Σύριγγες Luer lock διαφόρων όγκων, βελόνες, φλεβοκαθετήρας, προεκτάσεις και υλικά στερέωσης.
Νοσηλευτική προσοχή: Επιβεβαιώνουμε βατή φλεβική πρόσβαση. Κάθε σύριγγα και διάλυμα φέρει ευανάγνωστη επισήμανση.
Υλικά αρτηριακής προσπέλασης
Το περιεχόμενο του σετ αλλάζει ανάλογα με την προσπέλαση και τον κατασκευαστή.
09 Βελόνα αρτηριακής παρακέντησης
Βελόνα ή καθετήρας παρακέντησης κατάλληλος για κερκιδική ή μηριαία προσπέλαση και το επιλεγμένο σετ.
Νοσηλευτική προσοχή: Επιβεβαιώνουμε συμβατότητα με το σύρμα. Για υπερηχογραφική καθοδήγηση ετοιμάζουμε υπέρηχο, αποστειρωμένο κάλυμμα και gel.
10 Σύρμα αρχικής προσπέλασης
Λεπτό σύρμα του σετ εισαγωγής που επιτρέπει την τοποθέτηση του θηκαριού μετά την αρτηριακή παρακέντηση.
Νοσηλευτική προσοχή: Η διάμετρος εξαρτάται από το σετ. Δεν το συγχέουμε με το μακρύ διαγνωστικό σύρμα ή το στεφανιαίο σύρμα PCI.
11 Αρτηριακό θηκάρι και διαστολέας
Το θηκάρι παρέχει είσοδο για τους καθετήρες. Φέρει αιμοστατική βαλβίδα και πλευρική γραμμή. Ο διαστολέας, τοποθετημένος μέσα στο θηκάρι, διευκολύνει την εισαγωγή και αφαιρείται αμέσως μετά.
Νοσηλευτική προσοχή: Επιβεβαιώνουμε διάμετρο, μήκος και συμβατότητα. Προετοιμάζουμε και εκπλένουμε σύμφωνα με τις οδηγίες χρήσης.
12 Διαγνωστικό οδηγό σύρμα
Συχνά 0,035″ (ίντσες) με άκρο J και μήκος συνήθως 150 cm. Για αλλαγή καθετήρων υπάρχουν μακρύτερα σύρματα ανταλλαγής. Χρησιμοποιείται για προώθηση και αλλαγή διαγνωστικών καθετήρων υπό ακτινοσκόπηση.
Νοσηλευτική προσοχή: Ελέγχουμε διάμετρο, μήκος και επικάλυψη. Τα υδρόφιλα σύρματα χρειάζονται την προβλεπόμενη διαβροχή και ιδιαίτερη προσοχή.
Διαγνωστικοί καθετήρες
Οι εικόνες δείχνουν ενδεικτικά σχήματα και δεν υποκαθιστούν την ετικέτα του προϊόντος.
13 Καθετήρας Judkins Left
Ο JL χρησιμοποιείται συνήθως για εκλεκτικό καθετηριασμό της αριστερής στεφανιαίας αρτηρίας. Διατίθεται σε διαφορετικές καμπύλες.
Νοσηλευτική προσοχή: Διαβάζουμε ολόκληρη την ετικέτα, π.χ. JL 4, 5 Fr. Η καμπύλη και το μέγεθος επιλέγονται από τον ιατρό.
14 Καθετήρας Judkins Right
Ο JR χρησιμοποιείται συνήθως για εκλεκτικό καθετηριασμό της δεξιάς στεφανιαίας αρτηρίας.
Νοσηλευτική προσοχή: Δεν αρκεί η οπτική ομοιότητα: επιβεβαιώνουμε τύπο, καμπύλη, Fr και μήκος πριν από το άνοιγμα.
15 Καθετήρας κερκιδικής προσπέλασης
Τύποι όπως Tiger ή Jacky μπορούν, ανάλογα με την ανατομία, να χρησιμοποιηθούν για αριστερή και δεξιά στεφανιαία.
Νοσηλευτική προσοχή: Δεν απαιτούνται σε κάθε εξέταση. Έχουμε διαθέσιμες τις εναλλακτικές καμπύλες που ζητά ο χειριστής.
16 Καθετήρας Pigtail
Έχει ελικοειδές άκρο και πλευρικές οπές. Χρησιμοποιείται όταν ζητηθεί αριστερή κοιλιογραφία ή αορτογραφία.
Νοσηλευτική προσοχή: Δεν αποτελεί υποχρεωτικό υλικό απλής στεφανιογραφίας. Ελέγχουμε συμβατότητα και όρια πίεσης όταν χρησιμοποιείται εγχυτής.
Fr ή F: μέγεθος καθετήρα. Στους καθετήρες 1 Fr ≈ 0,33 mm εξωτερικής διαμέτρου. Στο «JL 4 / 5 Fr», το 4 δηλώνει το μέγεθος της καμπύλης (απόσταση μεταξύ πρωτεύουσας και δευτερεύουσας καμπής, σε cm) και το 5 Fr τη διάμετρο. Στα θηκάρια το Fr δηλώνει τον μεγαλύτερο συμβατό καθετήρα, οπότε η εξωτερική τους διάμετρος είναι μεγαλύτερη. Ελέγχουμε πάντα τη συμβατότητα στην ετικέτα.
Συνδέσεις, σκιαγραφικό και αιμόσταση
Ελέγχουμε όλη τη διαδρομή από τη σύριγγα μέχρι τον καθετήρα.
17 Πολλαπλός κρουνός και σωληνώσεις
Το manifold συνδέει τον καθετήρα με σκιαγραφικό, διάλυμα έκπλυσης και σύστημα μέτρησης πίεσης, ανάλογα με τη διάταξη.
Νοσηλευτική προσοχή: Ελέγχουμε πορεία γραμμών, θέσεις κρουνών και ασφαλείς συνδέσεις. Αφαιρούμε πλήρως τον αέρα πριν από τη χρήση.
18 Σύστημα έκπλυσης και μετατροπέας πίεσης
Διάλυμα NaCl 0,9%, σωληνώσεις, μετατροπέας πίεσης και ασκός πίεσης όπου προβλέπεται. Η σύσταση ακολουθεί το πρωτόκολλο.
Νοσηλευτική προσοχή: Ελέγχουμε πλήρωση, απουσία αέρα, πίεση ασκού (συνήθως 300 mmHg), στάθμιση του μετατροπέα στο ύψος του δεξιού κόλπου (φλεβοστατικός άξονας: 4ο μεσοπλεύριο διάστημα, μέση μασχαλιαία γραμμή) και μηδενισμό. Ηπαρίνη προστίθεται μόνο βάσει εντολής και πρωτοκόλλου.
19 Ιωδιούχο σκιαγραφικό
Χρησιμοποιείται για την ακτινολογική απεικόνιση των στεφανιαίων. Χορηγείται χειροκίνητα ή με συμβατό εγχυτή.
Νοσηλευτική προσοχή: Ελέγχουμε προηγούμενη αντίδραση σε σκιαγραφικό, νεφρική λειτουργία, προϊόν και λήξη. Καταγράφουμε τον συνολικό χορηγηθέντα όγκο.
20 Υλικά αιμόστασης
Στην κερκιδική προσπέλαση χρησιμοποιείται συσκευή συμπίεσης, π.χ. TR Band. Στη μηριαία: υλικά χειροκίνητης συμπίεσης ή επιλεγμένη συσκευή σύγκλεισης.
Νοσηλευτική προσοχή: Παρακολουθούμε αιμορραγία, αιμάτωμα και περιφερική αιμάτωση. Στόχος είναι η αιμόσταση με διατήρηση της βατότητας της κερκιδικής (patent hemostasis). Εφαρμογή και σταδιακή αποδέσμευση γίνονται σύμφωνα με το συγκεκριμένο προϊόν και πρωτόκολλο.
Σύντομος έλεγχος πριν από την έναρξη
1. Ασθενής και προγραμματισμένη πράξη. Ταυτοποίηση, συναίνεση και ομαδική παύση ασφαλείας. Επιβεβαίωση προσπέλασης, αλλεργιών, νεφρικής λειτουργίας και σχετικού φαρμακευτικού ιστορικού.
2. Παρακολούθηση και φλεβική πρόσβαση. Λειτουργικό ΗΚΓ, πίεση και SpO₂, βατή φλεβική γραμμή και αρχικές τιμές καταγεγραμμένες.
3. Αποστείρωση και σωστά μεγέθη. Σωστά θηκάρια, σύρματα και καθετήρες. Έλεγχος λήξης, ακεραιότητας, συμβατότητας και άσηπτου ανοίγματος.
4. Γραμμές και διαλύματα. Συνδέσεις ασφαλείς, γραμμές χωρίς αέρα, σαφής επισήμανση συρίγγων και διαλυμάτων, κατάλληλος μηδενισμός πίεσης.
5. Φάρμακα και επείγουσα ετοιμότητα. Τοπικό αναισθητικό και τυχόν αντιπηκτικό, αγγειοδιασταλτικό ή καταστολή μόνο με ιατρική εντολή. Έτοιμα υλικά αναζωογόνησης και αντιμετώπισης αναφυλαξίας.
6. Αιμόσταση και παράδοση. Διαθέσιμα υλικά για τη συγκεκριμένη προσπέλαση. Καταγραφή σημείου εισόδου, σκιαγραφικού, φαρμάκων, συμβάντων και οδηγιών παρακολούθησης.
Τρεις βασικές διακρίσεις
- Στεφανιογραφία: διαγνωστική απεικόνιση. Μπαλόνια, stent και στεφανιαία σύρματα 0,014″ αφορούν PCI και δεν ανοίγονται αυτόματα για κάθε διαγνωστική εξέταση.
- Διαγνωστικός καθετήρας και οδηγός καθετήρας δεν είναι το ίδιο υλικό. Επιβεβαιώνουμε την ακριβή ονομασία πριν από το άνοιγμα.
- Αν παρατηρήσουμε αέρα στις γραμμές, αμφιβολία για τη σύνδεση ή μεταβολή της κυματομορφής πίεσης (απόσβεση ή «κοιλιοποίηση»), ενημερώνουμε αμέσως τον χειριστή, πριν από την επόμενη έγχυση.
Πηγές και χρήση του οδηγού
Naidu SS, Abbott JD, Bagai J, et al. SCAI expert consensus update on best practices in the cardiac catheterization laboratory. Catheter Cardiovasc Interv. 2021;98(2):255–276. doi:10.1002/ccd.29744.
Terumo: PINNACLE Introducer Sheath. https://www.terumois.com/products/product-type/access/pinnacle.html
Cordis: EMERALD Diagnostic Guidewire. https://cordis.com/na/products/diagnose/cardiology/emerald-diagnostic-guidewire
Terumo: Radifocus Optitorque Angiographic Catheter. https://www.terumo-europe.com/en/interventional-systems/products/product-type/catheters/radifocus-optitorque-angiographic-catheter
Terumo: TR BAND Radial Compression Device. https://www.terumois.com/products/product-type/closure/tr-band.html
Εκπαιδευτικό βοήθημα αναγνώρισης υλικών, όχι πρωτόκολλο εκτέλεσης της πράξης. Υπερισχύουν οι οδηγίες του κατασκευαστή, το πρωτόκολλο του εργαστηρίου και η εποπτευόμενη εκπαίδευση.
Σουγιουλτζής Γεώργιος RN