ΑΙΜΟΔΥΝΑΜΙΚΌ ΕΡΓΑΣΤΉΡΙΟ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ — Ενότητα 6

Επείγοντα στην PCI I:

Υπόταση, Βραδυκαρδία & No-Reflow

Επίπεδο: Ενδιάμεσο → προχωρημένο
Στόχος: Ο νέος νοσηλευτής να μάθει να αναγνωρίζει την επιδείνωση πριν εξελιχθεί σε κατάρρευση, να οργανώνει τις πρώτες ενέργειες και να λειτουργεί αποτελεσματικά μέσα στην ομάδα.

🧠 Η σειρά που πρέπει να έχεις στο μυαλό σου

ΑΝΑΓΝΩΡΙΖΩ → ΕΝΗΜΕΡΩΝΩ → ΑΞΙΟΛΟΓΩ ABCDE → ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΩ → ΑΝΑΖΗΤΩ ΤΗΝ ΑΙΤΙΑ → ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΖΩ → ΕΚΤΕΛΩ ΙΑΤΡΙΚΗ ΟΔΗΓΙΑ → ΕΠΑΝΕΚΤΙΜΩ

Στο Cath Lab δεν αντιμετωπίζουμε απλώς έναν αριθμό στην οθόνη.

Κοιτάμε ταυτόχρονα ασθενή, ECG, αρτηριακή πίεση, SpO₂ και το στάδιο της PCI.

1. Αιφνίδια υπόταση κατά την PCI

Η πτώση της αρτηριακής πίεσης είναι εύρημα — όχι διάγνωση.

Ο νοσηλευτής πρέπει αμέσως να σκεφτεί πιθανές αιτίες όπως αιμορραγία, ισχαιμία/οξεία απόφραξη, αρρυθμία, βραδυκαρδία, δυσλειτουργία της αριστερής ή δεξιάς κοιλίας, tamponade μετά από διάτρηση στεφανιαίας, φαρμακευτική επίδραση ή αναφυλακτική αντίδραση.

Πρακτικά βήματα

☐ Ενημέρωσε άμεσα τον επεμβατικό καρδιολόγο.

☐ Επιβεβαίωσε ότι η χαμηλή ΑΠ είναι πραγματική — waveform/περιχειρίδα/αρτηριακή γραμμή.

☐ Έλεγξε επίπεδο συνείδησης.

☐ ECG — ρυθμός — HR.

☐ SpO₂ και αναπνοή.

☐ Έλεγξε το σημείο αγγειακής προσπέλασης.

☐ Αναζήτησε εμφανή αιμορραγία.

☐ Εξασφάλισε λειτουργική IV γραμμή.

☐ Προετοίμασε τα φάρμακα ή τον εξοπλισμό που ζητά ο ιατρός.

☐ Συνεχής επανεκτίμηση.

🚨 Σημεία Ασφάλειας που πρέπει να θυμάσαι

Υπόταση + ταχυκαρδία + ωχρότητα μετά από femoral access (μηριαία προσπέλαση)

→ σκέψου πιθανή αιμορραγία, ακόμη και χωρίς εμφανές εξωτερικό αίμα.

Υπόταση μετά από coronary perforation (διάτρηση στεφανιαίας αρτηρίας).

→ σκέψου περικαρδιακή συλλογή / καρδιακό επιπωματισμό.

Ο νοσηλευτής δεν περιμένει να “πέσει κι άλλο η πίεση” για να ενημερώσει.

2. Βραδυκαρδία κατά την PCI

Ιδιαίτερα κατά PCI της RCA, μπορεί να εμφανιστούν σημαντική βραδυκαρδία και διαταραχές κολποκοιλιακής αγωγής.

Ο νέος νοσηλευτής πρέπει να ξεχωρίζει:

βραδυκαρδία με σταθερό ασθενή

από

βραδυκαρδία + υπόταση + μεταβολή επιπέδου συνείδησης/σημεία shock.

Πρακτική νοσηλευτική αντίδραση

☐ Ενημέρωση επεμβατικού καρδιολόγου.

☐ Έλεγχος HR και ρυθμού.

☐ Έλεγχος ΑΠ.

☐ Αξιολόγηση συνείδησης.

☐ Έλεγχος SpO₂/αναπνοής.

☐ Επιβεβαίωση λειτουργικής IV γραμμής.

☐ Ετοιμότητα απινιδωτή/εξωτερικής βηματοδότησης.

☐ Προετοιμασία atropine ή άλλης θεραπείας μόνο κατόπιν ιατρικής οδηγίας και σύμφωνα με το πρωτόκολλο του εργαστηρίου.

☐ Προετοιμασία προσωρινού βηματοδότη εφόσον ζητηθεί.

3. No-Reflow (φαινόμενο μη επαναιμάτωσης)

Εδώ ανεβαίνουμε ένα επίπεδο.

Ο επεμβατικός καρδιολόγος έχει ανοίξει τη στεφανιαία και έχει αντιμετωπίσει τη βλάβη, αλλά η μικροκυκλοφορία δεν αποκαθίσταται ικανοποιητικά.

Αυτό είναι το φαινόμενο no-reflow.

Πρακτικά μπορεί να δεις:

PCI → αγγείο φαίνεται ανοικτό → αλλά η στεφανιαία ροή παραμένει ανεπαρκής.

Μπορεί να συνοδεύεται από:

• επιμονή ή επανεμφάνιση ST μεταβολών,
• θωρακικό πόνο,
• υπόταση,
• βραδυκαρδία ή άλλες αρρυθμίες,
• αιμοδυναμική επιδείνωση.

Τι πρέπει να κάνει ο νοσηλευτής;

Δεν αποφασίζει ποιο ενδοστεφανιαίο φάρμακο θα χρησιμοποιηθεί.

Πρέπει όμως να αναγνωρίζει ότι η PCI έχει μπει σε φάση επιπλοκής.

☐ Συνεχές ECG.

☐ Συνεχής αιμοδυναμική παρακολούθηση.

☐ Άμεση αναφορά σημαντικών μεταβολών.

☐ Ετοιμότητα για φαρμακευτική αντιμετώπιση σύμφωνα με την ιατρική οδηγία.

☐ Ετοιμότητα για αντιμετώπιση βραδυκαρδίας/αρρυθμίας.

☐ Διατήρηση καθαρού και οργανωμένου αποστειρωμένου πεδίου.

☐ Καταγραφή φαρμάκου, οδού, δόσης και ώρας όταν χορηγηθεί.

4. Επείγοντα φάρμακα — τι πρέπει να γνωρίζει ο νέος νοσηλευτής

Σε αυτό το επίπεδο δεν θέλω αποστήθιση δόσεων.

Θέλω ο νοσηλευτής να ξέρει γιατί μπορεί να ζητηθεί ένα φάρμακο και πού βρίσκεται.

⚠️ Δεν προετοιμάζουμε ή χορηγούμε φάρμακο “επειδή συνήθως αυτό κάνουμε”.

Φάρμακο → ένδειξη → ιατρική εντολή → επιβεβαίωση → προετοιμασία → χορήγηση → καταγραφή → επανεκτίμηση.

5. Λίστα Ελέγχου Ετοιμότητας για Επείγον Περιστατικό πριν από PCI

Monitoring

☐ ECG λειτουργικό
☐ ΑΠ/NIBP λειτουργική
☐ SpO₂
☐ Defibrillator ON
☐ Pacing δυνατότητα ελεγμένη

Φλεβική πρόσβαση

☐ Λειτουργική IV γραμμή
☐ Υγρά διαθέσιμα σύμφωνα με το εργαστήριο

Τροχήλατο Επειγόντων & Αναζωογόνησης

☐ Atropine
☐ Epinephrine
☐ Amiodarone
☐ Vasopressors που προβλέπει το Cath Lab
☐ Υλικά αεραγωγού/οξυγόνωσης
☐ Αναρρόφηση

🛡️ Προχωρημένος Εξοπλισμός Αντιμετώπισης Επιπλοκών

☐ Εξοπλισμός προσωρινής βηματοδότησης
☐ Σετ περικαρδιοκέντησης
☐ Επικαλυμμένο stent (Covered stent)
☐ Εξοπλισμός μηχανικής υποστήριξης της κυκλοφορίας, όπου διατίθεται (π.χ. IABP)

Σημείο ασφάλειας:

Ο νοσηλευτής πρέπει να γνωρίζει πού βρίσκεται ο εξοπλισμός, πώς ελέγχεται η διαθεσιμότητά του και πώς προετοιμάζεται, χωρίς να προχωρά σε επεμβατική πράξη χωρίς ιατρική οδηγία και χωρίς να ακολουθούνται τα εγκεκριμένα πρωτόκολλα του Cath Lab.

6. Κλινικό σενάριο

Άνδρας 69 ετών με inferior STEMI οδηγείται για primary PCI.

Απόφραξη εγγύς RCA.

Μετά τη διάνοιξη του αγγείου:

HR 78 → 42/min

ΑΠ 125/75 → 78/46 mmHg

Ο ασθενής λέει:

«Ζαλίζομαι…»

Τι κάνεις;

1. Αναγνώριση

Δεν κοιτάς μόνο το HR.

Βραδυκαρδία + υπόταση + συμπτώματα = αιμοδυναμική επιδείνωση.

2. Επικοινωνία

«HR 42, πίεση 78/46, ο ασθενής είναι συμπτωματικός.»

Αυτό είναι πολύ καλύτερο από:

«Γιατρέ, πέφτει!»

3. Παράλληλες ενέργειες

☐ Συνεχές ECG.

☐ Επιβεβαίωση ΑΠ.

☐ Έλεγχος SpO₂/αναπνοής.

☐ Έλεγχος IV γραμμής.

☐ Defibrillator/pacing άμεσα διαθέσιμο.

☐ Προετοιμασία της θεραπείας που ζητά ο επεμβατικός καρδιολόγος.

Ο επεμβατικός καρδιολόγος δίνει φαρμακευτική εντολή.

🔄 Επικοινωνία με επιβεβαίωση εντολής

Ιατρός: «Χορήγησε Χ φάρμακο, Χ δόση, IV.»

Νοσηλευτής: «Επιβεβαιώνω: Χ φάρμακο, Χ δόση, IV.»

Ιατρός: «Σωστά.»

Μετά:

Νοσηλευτής: «Χορηγήθηκε.»

Και αμέσως μετά:

HR; ΑΠ; ρυθμός; συμπτώματα;

Δεν τελειώνει η νοσηλευτική πράξη με τη χορήγηση.

Τελειώνει με την επανεκτίμηση.

7. Η κρίσιμη νοσηλευτική δεξιότητα (skill)

Ο αρχάριος βλέπει:

HR = 42.

Ο πιο έμπειρος νοσηλευτής βλέπει:

HR 42 + ΑΠ 78/46 + ζάλη + PCI RCA → ο ασθενής επιδεινώνεται → ενημέρωση + προετοιμασία για άμεση παρέμβαση.

Αυτή είναι η μετάβαση από το «παρακολουθώ monitor» στο «παρακολουθώ ασθενή».

⚠️ Σημεία Ασφάλειας που πρέπει να θυμάσαι — 5 κανόνες

1. Μην αντιμετωπίζεις έναν αριθμό. Αντιμετώπισε την κλινική εικόνα.

2. Μην περιμένεις πλήρη κατάρρευση για να ενημερώσεις.

3. Σε αιμοδυναμική επιδείνωση σκέψου ταυτόχρονα ρυθμό + ισχαιμία + αιμορραγία + μηχανική επιπλοκή.

4. Μετά από κάθε παρέμβαση → επανεκτίμηση.

5. Στο επείγον η επικοινωνία πρέπει να είναι σύντομη και συγκεκριμένη:

ΤΙ ΣΥΜΒΑΙΝΕΙ → ΠΟΙΟΣ ΕΙΝΑΙ Ο ΡΥΘΜΟΣ → HR → ΑΠ → SpO₂ → ΚΛΙΝΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ.

📝 Quiz

1. Κατά PCI της RCA ο ασθενής εμφανίζει HR 38/min και ΑΠ 75/40. Ποια είναι η πρώτη σωστή αντίδραση;

A. Περιμένουμε ένα λεπτό
B. Αναγνωρίζουμε την αιμοδυναμική επιδείνωση και ενημερώνουμε άμεσα
C. Χορηγούμε αυτόματα atropine

Απάντηση: Β

2. Τι σημαίνει no-reflow;

A. Δεν πέρασε το guidewire
B. Ανεπαρκής μυοκαρδιακή/μικροαγγειακή αιμάτωση παρά την αντιμετώπιση της επικαρδιακής απόφραξης
C. Το stent δεν πέρασε τη βλάβη

Απάντηση: Β

3. Υπόταση μετά από coronary perforation πρέπει να αυξήσει την υποψία για:

A. Υπεργλυκαιμία
B. Υπέρταση
C. Tamponade

Απάντηση: C

4. Ο επεμβατικός καρδιολόγος δίνει επείγουσα φαρμακευτική εντολή. Ο νοσηλευτής πρέπει:

A. Να την επαναλάβει για επιβεβαίωση και μετά να αναφέρει ότι εκτελέστηκε
B. Να την εκτελέσει σιωπηλά
C. Να περιμένει γραπτή εντολή ανεξαρτήτως κατάστασης

Απάντηση: A

5. Μετά τη χορήγηση επείγοντος φαρμάκου ποιο είναι το επόμενο βήμα;

A. Τίποτα
B. Επανεκτίμηση της ανταπόκρισης
C. Προετοιμασία του επόμενου φαρμάκου χωρίς οδηγία

Απάντηση: Β

🎯 Βασικό μήνυμα του μαθήματος

Στο Cath Lab η επιδείνωση μπορεί να γίνει μέσα σε δευτερόλεπτα.

Ο ασφαλής νοσηλευτής δεν χρειάζεται να κάνει την ιατρική διάγνωση. Πρέπει όμως να μπορεί να αναγνωρίσει γρήγορα την αλλαγή, να την περιγράψει με συγκεκριμένα δεδομένα, να προετοιμάσει σωστά την ομάδα και τον εξοπλισμό, να εκτελέσει με ασφάλεια τις ιατρικές οδηγίες και να επανεκτιμήσει τον ασθενή.

Σημαντικό:

Οι δοσολογίες, η επιλογή αγγειοδραστικών/αντιαρρυθμικών ή ενδοστεφανιαίων φαρμάκων, η προσωρινή βηματοδότηση, η περικαρδιοκέντηση, η αντιμετώπιση no-reflow και κάθε άλλη επείγουσα επεμβατική πράξη πραγματοποιούνται σύμφωνα με τις ιατρικές οδηγίες, τα εγκεκριμένα πρωτόκολλα του εκάστοτε Cath Lab και τις ισχύουσες οδηγίες αναζωογόνησης.

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΝΕΟΥΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΕΣ ΑΙΜΟΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ (Cath Lab)

Σουγιουλτζής Γεώργιος RN